Tırnak batması ve tedavisi

Tırnak batması toplumda % 20 görülme sıklığı ile medikal ve yaşam kalitesini etkilen bir problemdir. Tırnak batması ingrowing nail yada onikokriptozis olarak tanımlanmaktadır. Tırnak batması tırnağın iki yanındaki yumuşak dokunun içerisine doğru batmasıdır. Bu durum sıklıkla ayak başparmak tırnaklarında gözlenmektedir.

Tırnak plağının tırnak kenarındaki deri katlantısına batmasıdır. Tırnak kenarlardaki deri katlantısında yabancı cisim gibi davranarak burada inflamasyona neden olmaktadır. Bu tırnak çevresinde şişme, kızarıklık, sıcaklık artışı ve ağrı ile kendisini beli eder. Bazı hastalarda yoğun kokulu akıntı gelişebilmektedir. Zamanla ödem gelişimi ile tırnak kenarı dokusu  tırnak üzerini tamamen kaplar ve tırnağın daha fazla batmasına neden olmaktadır.  Enfeksiyonlar ile şikayetler daha artmaktadır. Bu sürecin uzaması ile batan kısımda granülasyon denilen sert bir doku büyümesi gelişmektedir. Şikayetler bazı dönemlerde azalmakta bazende kişinin günlük aktivitesini kısıtlayacak düzeyde artmaktadır.

tırnak batması

Tırnak batması nedenleri

  • Ayak yapısına uyguna olmayan ön tarafı dar ve yüksek topuklu ayakkabı kullanılması.
  • Ayak parmaklarının devamlı travmalara maruz kalması( sporcular vb).
  • Gebelik gibi hormonsal süreçler.
  • Isotretionin gibi A vit ilaçlarının kullanımı.
  • Aşırı kilo alma.
  • Ayak tırnaklarının kısa, yuvarlak yada V şeklinde dar kesilmesi, yanlış pedikürler vb

tırnak doğru ve yanlış kesimleri

  • Genetik olarak tırnakların ince ve düz olması
  • Aşırı terleme
  • Şeker hastalığı, tiroid hastalıkları, böbrek ve kalp hastalıklarına bağlı ayaklarda ödem gelişimi

Tırnak Batması Klinik tipleri

Tırnak batması klinik olarak hafif, orta ve şiddetli olabilmektedir. Hafif klinik tırnak batmasında tırnak kenarı deride kızarma, ödem ve basılınca ağrı vardır.  Orta şiddette tırnak batmasında tırnak kenarı deride kızarma, ödem fazladır ve iltihaplı akıntı gözlenir. Hastanın sürekli ağrısı vardır.  Şiddetli tırnak batmasında yukarıdaki klinik tabloya ek olarak tırnak kenarı deride büyümüştür.


tırnak batması kliniği

4 tipi tanımlanmıştır;

1. Çocukluk dönemi ayak başparmak batması

2. Tırnak kenarının büyümesi

3. Pincer-kerpeten tırnak yada kenarları kıvrılmış tırnak; 

4. Parma ucu tırnak batması;

1. Çocukluk dönemi ayak başparmak batması; bazı çocuklarda doğuştan büyük ayak başparmak tırnağı olmakta bunlarda erken tırnak batmaları gözlenmektedir.

2. Tırnak kenarının büyümesi; uzun süre devam eden tırnak batmaları sonucu tırnak kenarında büyüme olmaktadır. Tırnak normal yada hafif batmıştır. Ancak problem daha çok tırnak kenar dokusunun büyümesinden kaynaklanmaktadır. 2. parmağın başparmakta büyüyen dokuya basısı bu alanda inflamasyonun daha artmasına neden olmaktadır. Bunun azaltılması için parmak arası silikon uygulaması oldukça etkilidir.

tırnak batması parmak arası silikon
 

Tırnak kenarı büyümesi ile birlikte tırnak batması tedavisinde; özellikle büyüyen yan kısımdaki tırnak kenarı deri ve deri altı destek dokuları, batan tırnak ve matrixin daraltılması  birlikte alınmaktadır. 

3. Pincer-kerpeten tırnak yada kenarları kıvrılmış tırnak; Tırnak uzunlamasına aksı üzerinde uca geldikçe artacak şekilde enlemesine kıvrılmakta adeta kerpeten görünümüne kavuşmaktadır. Klinik ilerlediğinde tırnak yatağı tırnak oluğu içerisinde kalmaktadır. Başlangıç klinik döneminde çok ağrılı değil. 

2 klinik formu tanımlanmıştır. İlkinde çok sayıda tırnak simetrik tutulmaktadır. Pincher nail dışında tırnaklarda baş parmaklarda dışa diğer parmak tırnaklarında içe açılanma gözlenmektedir. İkinci formunda ise daha çok başparmak tırnakları etkilenmekte ve asimetrik tutulum gözlenmektedir. 

Kliniğin hafif olduğu olgularda sadece tırnakların yumuşatılarak kalınlıklarının azaltılması ve derin ayakkabı tercih edilmesi yeterlidir. İleri klinik olgularda tırnakların enine olan kıvrılmasını mekanik olarak önleyebilmekte ve tedavisi için tırnak üzerine özel aparatlar kullanılmaktadır.tırnak batması, tırnak telleri

 

İleri pincer nail deformasyonlarında cerrahi yapılmaktadır. Tırnak plağının 3 de 2 si alınmakta. Tırnak yatağı tam ortasına insizyon yapılarak tırnak altı kemikteki deformasyon düzeltilmektedir. Sonra bu kesi dikilmekte. Tırnak kenar katlantılarından parmak altına dikiş atılarak tırnak yatağındaki daralma açılmaya çalışılmaktadır. 

4. Parma ucu tırnak batması; ayak baş parmağının uç kısmındaki doku  tırnak düştükten sonra(tırnak altı kanaması, tenis tırnağı gibi nedenlerle)  tırnak önünde bir engel adeta duvar oluşturmakta ve buda zamanla tırnağın uç kısımda batmasına neden olmaktadır. Normalde yürüme sırasında başparmak ucu yukarı hareket etmektedir. Tırnak desteği olmadığında bu daha fazla olmaktadır. Özellikle kilo artışlarında bu daha sık gözlenmektedir.

 

Tırnak yatağı ve tırnak kökünde kalıcı işlemler yapılmadığı sürece sadece yapılan tırnak çekimlerinde kalıcı sonuç vermemektedir.

Korunma Yolları

4

  • Tırnağınız hangi nedenle batarsa batsın, kesinlikle kısa kesmeyin
  • Tırnak kenarlarını oymayın, pedikür salonlarında temizletmeyin ve törpületmeyin
  • Kenarları düz, kare şeklinde ve hafifçe uzun bırakın.
  • Doğal sınırın üzerinde tırnağın uzatılması yürürken ayakkabının ucuna yüklenme yapacağından uygun değildir.
  • Ayaklarınızı ılık su ve sabunla yıkamak faydalıdır (sekonder enfeksiyonu, terli kalmasını engellediği için) ancak ayaklarınızı ıslak bırakmayın.
  • Temiz, kenarları aşırı kısaltılmamış normal uzunlukta, kare, düz bir tırnak kesmeye çalışın

Tırnak batması tedavileri

Tırnak batmasında tedavi belirlenirken bazı kriterler mutlaka gözden geçirilmelidir. Bunlar; hastanın mevcut ağrı şiddeti, tırnak batmasının günlük aktivitelerini kısıtlama düzeyi, tırnakta enfeksiyonun varlığı, tırnağın tırnak yatağına ve tırnak kenarına batarken açılanma derecesi, tırnak kenarında derinin büyüme yani hipertrofi düzeyi ve tırnak batması klinik şiddeti gibi. 

Tırnak batmasında tedavi seçiminde en önemli kriter enfeksiyondur. Bazı bakterilerin deride enfeksiyon yapmadan 0.3 mm derinliğe kadara normalde bulunduklarını biliyoruz. Ayrıca ayaklarda tırnak yan deri katlantısı mikrorganizmaların çoğalması için doğal bir ortamdır. Burada S. epidermidis en fazla gözlenen mikrorganizmadır ve sistemik enfeksiyonlara yol açabilmektedir.(özellikle şeker ve kalp hastalarında) Stafilokoklar sonradan bu alana enfeksiyonlarla katılan diğer mikro organizmalardır. Son yıllarda antibiyotiklere dirençli MRSA gibi mikroorganizmalar daha fazla enfeksiyon neden olmaya başlamıştır. Bu nedenle tırnak batmalarında ve yapılacak müdahalelerde antibiyotik kullanımı önemlidir. 

Ayrıca tırnak batmasının kronikleşmesi parmak kemiklerinde kemik zarı ve kemik iltihapların neden olabilmektedir. Aşağıdaki resmide kronik tırnak batması olan hastanın rontgeninde parmak kemiğinde erime gözlenmektedir.  

tırnak batması, kemik iltihabı




Tırnak batması klinik olarak 5 evrede değerlendirilerek tedavi edilmektedir.

1. Evre yada hafif tırnak batması; tırnak kenarında hafif kızarıklık ve şişme, hafif ısı artışı ve dokunma ile hafif ağrılı ancak iltihaplı akıntı yok. Bu evrede başlangıçta destek - konservatif  tedaviler tercih edilmelidir. Bu hastalarda sistemik antibiyotiklere gerek yoktur. Eğer sonuç alınamaz ise Evre 3 tedavileri uygulanmalıdır.

2. Evre yada hafif tırnak batması; tırnak kenarında kızarıklık ve şişme, ısı artışı ve dokunma ile ağrılı ancak iltihaplı akıntı yok. Bu hastalarda tırnak batması ileri tedavileri uygulanır. Bu hastalarda sistemik antibiyotiklere gerek yoktur.Eğer sonuç alınamaz ise Evre 3 tedavileri uygulanmalıdır.

3. Evre yada orta tırnak batmaları; tırnak kenarında kızarıklık ve şişme, ısı artışı ve dokunma ile ağrı daha yoğundur. Ancak iltihaplı akıntı yok. Bu hastalarda tırnak batması için cerrahi ve lazer tedavileri tercih edilmektedir. Ancak bu hastalarda cerrahi ve lazer uygulamalarından 1 gün öncesinde başlanacak ve uygulama sonrasında bir süre devam edeceğimiz antibiyotikler kullandırılmaktadır.

4. ve 5. Evre yada ileri düzey tırnak batmaları;   tırnak kenarında kızarıklık ve şişme, ısı artışı ve dokunma ile ağrı ileri düzeydedir. Tırnak kenarında deri katlantısında büyüme ve tırnağın üzerini kaplaması gelişmektedir. Bu evrede tırnak batık alanlarında iltihaplı akıntı gözlenmektedir.  Tırnak batığı kliniği 6 aydan uzun sürmüş ise buna kronik tırnak batığı denilmektedir. Bu hastalarda ilk olarak 3-7 gün sistemik antibiyotik kullanılmalıdır. Sonrasında cerrahi ve lazer tedavileri uygulanmaktadır. Özellikle kronik tırnak batıklarında şüpheli hastalarda kemik grafileri ile kemik iltihaplarının değerlendirilmesi açısından önemlidir.

Tırnak batmasında destek-konservatif tedaviler

Günde 2 defa ayakların sıcak suda 10-20 dakika bekletilmesi ve sonrasında antibiyotikli ilaçları sürülmesi oldukça etkili bir yöntemdir. 

Yıkamalar sonrası diş iplikleri ile tırnak köşeleri hafif yukarı kaldırılarak tırnak köşesine pamuk parçalarının konulması denebilir. bunun öncesinde 

tırnak batması, iple kenarları kaldırma

pamuk uygulaması

Parmağa flaster gibi yara bantları iki taraftan yapıştırılarak tırnak batması önerilnebilir.

bandaj

 

 

Tırnak batmasında ileri tedaviler 

Fenol uygulaması, fenolizasyon; Tırnak batan kısmı cerrahi müdahalede olduğu gibi lokal anestezi altında alınır. Sonra 80 - 88% fenol ucunda pamuk bulunan aplikatörler ile tırnak matrixine uygulanır. kapalı pansuman yapılır. Fenol kimyasal olarak trınak yapım merkezi olan matriksi yok eder buda tırnağın daralması ile tırnak batığının oluşmasını engellemektedir. 

tırnak batması tedavi, fenolizasyon, fenol uygulama

Tırnağın batan kısmı yabancı bir cisim gibi davrandığı için öncelikle bunun çıkarılması gerekmektedir.

lateral çıkarılacak alan

Vinil serum tüpleri aşağıdaki gibi boylamasına kesilerek steril ortamda hatta lokal anestezi yapılarak batan tırnak kenarına yerleştirilebilir. Sonrasında flaster yada cyanoacrylate ile yapıştırılmaktadır.

tırnak batması tedavi

 

Tırnak kenarına doktor tarafından aparatlar konulabilir.

tırnakta breaser

Tırnak kenarında ve deri altında gelişen iğnemsi-spicule denilen yapı tırnak bakım setleri ile çıkarılabilir. 

tırnak batması, bakım

 

 

Tırnak batmasında cerrahi ve lazer tedavileri

Tırnak batıklarında cerrahi ve lazer tedavileri 2 şekilde yapılmaktadır. 

A. Tırnak korunacak şekilde cerrahi veya lazer ile tırnağın batan kısmı, tırnak kenarında büyüyen deri kısmı ve tırnağın yapım merkezi matriksin tırnağın batan kısmı(metriksektomi) çıkarılarak dikişler ile tekrar yapılandırılır. Burada asıl amaç tırnağın bir daha batmaması için daraltılmasıdır. 

B. Tırnak ve tırnak kökü tamamen alınarak hiç çıkmaması sağlanmaktadır. Bu en son tercih edilmesi gereken yöntemdir.

tırnak batması, cerrahi tedavi 3


1. Cerrahi müdahaleler; Cerrahi müdahale lokal anestezi ile yapılmaktadır. Tırnak, tırnak yatağı, ve tırnak kökü cerrahi olarak tekrar şekillendirilmektedir. Tırnak kökü cerrahi olarak kenar kısımlarından alınmakta böylece tırnak daraltılmakta tırnak genişliği tırnak yatağına uygun hale getirilmektedir. 

 

tırnak batması, cerrahi tedavi 2

 

Bazı tırnak batıklarında ise tırnak ve tırnak matriksine müdahale yapılmadan sadece tırnak çevresi büyüyen deri kısmı cerrahi olarak çıkarılmakta ve dikişlerle yeniden yapılandırılmaktadır. 

tırnak batması, cerrahi tedavi

2. Lazer tedavileri; Lazer tedavisi aslında cerrahi tedavileri gibi uygulanır. Cerrahi tedavilere göre üstünlüğü uygulama sırasında kanamanın az olması ve tırnak yapım merkezi olan matriksin daha kontrollü ve tam alınabilmesidir. ise cerrahi tedavi gibi yine lokal anestezi altında yapılmaktadır. Cerrahi yöntemden uygulama olarak tek farkı işlemin daha kontrollü yapılması ve tedavi sonrası başarı şansının daha yüksek olmasıdır. Lazer ile tırnağın batan kısmı alınmakta ayrıca büyüyen tırnak kenar dokuları lazerle temizlenmekte hatta tırnak yatağı ve tırnak kökünün bu kısmı lazer ile yakılarak tırnak yatağına göre tırnak daraltılmaktadır.

Aşağıdaki resimde olduğu gibi tırnağın siyahla sınır çizilen alanı CO2 lazer ile alınmakta. Kırmızı ile çizilen alan lazer ile kesilmekte ve  önceden çarpı ile işaretlenmiş noktadan tırnak yapım merkezi lazerle yakılarak çıkarılmakta, tırnak kenarında büyüyen kısım sarı sınırına kadar lazer ile kesilmektedir. Beyaz olarak simgelene lanadaki tırnak kenarı, tırnak yapım merkezi ve tırnak kenar derisi çıkarılmaktadır. Sonra özel dikişler ile bu dokular dikilmektedir. Bu uygulama ile tırnak kalıcı olarak daraltılmış olmaktadır.

tırnak batması lazer tedavisi

 

Dizayn