Nikel alerjisi


Nikel gümüş‐benzeri, parlak, beyaz renkli, sert bir metaldir. Nikel, gümüş veya altın ile karşılaştırıldığında, daha dayanıklı ve kolay işlenebilir özellikte bir metaldir Bu nedenle, sıklıkla diğer metallerle karışım halinde, sıklıkla metal takılarda ve daha bir çok nesnenin yapımında kullanılır. Nikel alerjik kontakt dermatit adı verilen alerjik deri döküntüsüne (alerjik temas egzamasına) en sık neden olan etkendir. Günlük hayatta kullanılan pek çok metal üründe dayanıklı kaplama malzemesi olarak da nikel kullanıldığından, alerjik duyarlılığı olan kişiler için önemli bir sorun oluşturmaktadır.

Nikel alerjisi kimlerde görülür?

Nikel duyarlılığı; toplumda her on kişiden birinde, özellikle kadınlarda, sık olarak görülmektedir. Herkes, nikele karşı alerjik yapı kazanabilir. 

Nikel alerjisi (duyarlılığı); tipik olarak, ucuz metal (sahte imitasyon) takı kullanmaya başlayan genç kızlarda 10‐20 yaşları arasında başlamaktadır. Ülkemizde erken yaşta kulak deldirme geleneğinin bulunması kadınlarda nikel alerjisinin daha fazla görülmesinin temel nedenidir. “Piercing” (delme) modasının yayılması da nikel duyarlılığında artışa katkı sağlamaktadır. 

Nikel ile temas halinde olunan işlerde çalışan kişilerde, tekrarlayan maruziyetler sonucu ileri yaşlarda da nikel alerjisi gelişebilir. Atopik egzaması olanlarda ise nikel alerjisi gelişme riski günümüzde normal bireylerden farklı bulunmamaktadır. Ancak kuru, pul pul dökülen, çatlamış hasarlı deri yapısına sahip kişilerde nikel duyarlılığı var ise nikel içeren herhangi bir madde ile en ufak bir temasta nikel alerjisine ait deri döküntüsü kolaylıkla ortaya çıkacaktır.

Nikel alerjisinin ortaya çıkma nedenleri nelerdir?

Neden bazı kişilerde nikel alerjisi gelişirken diğerlerinde nikel duyarlılığı olmuyor? Bu sorunun cevabı henüz tam olarak açıklanamamıştır. Bununla birlikte bazı mesleklerde çalışan kişilerde nikel duyarlılığı daha sık görülmektedir. Bu meslekler: kuaförlük, hemşirelik‐hasta bakıcılık, ikram hizmetleri, para ve metaller ile temas halindeki mesleklerdir.

Nikel alerjisi nasıl belirti verir?

Pek çok hasta, alerjik nikele bağlı alerjik temas egzamasını; kot zımbası‐çıtçıtı‐fermuarı ya da saat kayışı‐tokası altındaki deri alanında, tahriş veya terlemenin katkısı ile ortaya çıkan, kızarık, kaşıntılı bir deri döküntüsü olarak fark eder. Takı takılan bölgelerde geliştiğinde “Takı egzaması” olarak da isimlendirilen bu döküntü genellikle nikel alerjisinin ilk ve tek belirtisi olur. Zamanla döküntülü alanda küçük su dolu kabarcıklar belirir, sulantılı ve nemli görünüm eklenir. Uzun süre devam ettiğinde kuru, kepekli, çatlak görünüm kazanır. Vücutta herhangi bir yerleşimde (en sık eller, bilekler, kulaklar ve karında) bir veya birden fazla odakta aynı anda ortaya çıkabilir. Olağan döküntü; nikel ile temas eden deri yüzeyi ile sınırlıdır. Ayrıca, alerjik döküntünün nikelin hiç temas etmediği bölgelerde görülmesi (yayım yapması) da olasıdır. Bununla birlikte; nikel alerjisi yayım yaptığında, en şiddetli belirtiler, temastan uzak bölgelerden çok nikel ile temas eden deri alanlarında ortaya çıkar. Eğer nikel içerikli bir maddeye dokunduysanız, metal parmak uçlarınızda kalıntı bırakabilir ve sonradan  parmaklarınızla dokunduğunuz göz kapağı veya boyun gibi uzak deri bölgelerinde nikel alerjisi gelişebilir. Nikel ile temas edilen bir deri yüzeyinde bir kez alerjik döküntü gelişmiş ise sonradan nikel teması başka vücut bölgelerinde gerçekleşmiş olsa bile önceki döküntü bölgelerinde hastalık yeniden alevlenir. Örneğin parmaklarınızla nikel içerikli bir nesneye dokunduğunuzda kulak memelerinde daha önce gelişmiş olan alerjik döküntü yineleyebilir. Nikel duyarlılığı ortaya çıktıktan sonra kısa bir süre içinde nikel içeren maddelerin derinize temas etmesini önleyebilirseniz deri döküntüsü iz bırakmadan kaybolacaktır. Bu sürecin hızlanması, yakınmalarınızın gerilemesi için doktorunuz size bazı ilaçları kullanmanızı önerecektir. Ancak deri temasını önleyemezseniz ve deri döküntüsü uzun süre devam ederse, takiben temastan kaçınsanız da hastalığın gerilemesi güçleşir ve uzun sürer, iltihaplanma gibi istenmeyen durumlar gelişebilir.

Nikel içeren nesneler hangileri olabilir?

Özellikle gümüş renkli ise metalden üretilmiş hemen her nesne nikel içerikli kabul edilir. Günlük yaşamda en sık karşılaşılan nikel içerikli nesneler şunlardır:

Madeni Para  Toplu iğne, Kapı kolları tutacaklar,Metal Aksesuar, Süsler Takı Toka, Dikiş iğnesi      Sigara çakmağı, Çatal-bıçak takımı    Musluk       Femuar       Dosya dolabı       Ataş     Tencere (Paslanmaz çelik)*       Zımba      çıtçıt        Metal daktilo    Kalem     Metal mutfak gereçleri*       Metal düğme      Anahtar ‐ anahtarlık      Makas      Metal ovma bezleri      Ruj kutusu     Diş protezi ve telleri       Çanta sapı      Kapı pencere kolları     Pudriyer      Elektrik telleri    Gözlük       Mobilya metal aksesuarları     Merdiven trabzanı    Boya ve cila          Petrol ürünleri

*Paslanmaz çelik ürünlerin içeriğinde de nikel bulunmakla birlikte özellikle kaliteli üretilmiş nesnelerdeki nikel diğer metallere çok sıkı bağlandığından salınmaz ve oldukça güvenlidir.

En sık hangi vücut bölgeleri etkilenir?

Nikele bağlı alerjik temas egzaması, vücudunuzda herhangi bir deri alanında değişken genişlikte tutulum gösterebilir. En sık etkilenen deri alanları ve olası etkenleri şöyle özetlenebilir:

Saçlı deri: Toka, firkete, maşa, metal saç fırçası

Burun: Gözlük çerçevesi

Yüz: Bigudi, firkete, takı, bozuk para

Göz kapakları: Göz farı, parmakucundaki metal kalıntıları, makyaj fırçası, kirpik şekillendirici maşa

Boyun: Kolye, kopça, fermuar, parfüm spreyleri

Göğüs: Broş, madalyon, zincir

Meme: Sütyen teli, kolye

Sırt: Çıtçıt‐kopça, sütyen metalaksesuarı, fermuar

Karın: Zımba (kot vb.), giysilerin metal aksesuarları

Uyluk: Cepteki bozuk paralar, metal sandalye, pantolon askısı metal aksesuarları

Dudaklar: Dudakta tutulan toplu iğne, metal ruj klıfı, kalemlerin metalik kısımları

El: Metal para, şemsiye, cüzdan ve çantaların metal aksesuarları, bebek arabası tutacağı, musluk, çatal‐bıçak takımı

Ayak: Ayakkabı tokası, metal akseasuarlar

Kol: Bilezik

Kulak: Küpeler, gözlük çerçevesi, kalem

Parmak: Yüzük, yüksük, iğne, bozuk para, daktilo tuşu, kalem

El bileği: Saat kayışı, tokası vb. bilezik, metal koku şişeleri

Değişken temas alanı: Her türlü takı ve metal Ürün

Nikel duyarlılığı ne kadar süreyle devam edecek?

Bir kez nikel duyarlılığı gelişirse kişi genellikle ömür boyu duyarlı kalır. Evde ve iş yerinde nikelden kaçınmak oldukça zordur. Ancak nikel ile her temas deri döküntüsünün ortaya çıkmasına neden olmayabilir. Eğer derinizin bakımı yetersiz, kuru, soyulmuş veya çatlamış ise nikel deri yüzeyinden kolaylıkla giriş yapar. Islak veya terli iken uzun süreli ve sürtünme ile birlikte gerçekleşen nikel teması (kol saati kayışı vb.) nikel duyarlılığının gelişmesi kolaylaştığından bu durumların önlenmesi faydalı olur.

Nikel alerjisi tedavi edilebilir mi?

Nikel duyarlılığınıza son verecek bir ilaç bulunmamaktadır. Nikele bağlı alerjik temas döküntüsü gelişmesini önlemenin en uygun yol nikel ile uzun süreli temasın engellenmesidir. Çevrenizdeki pek çok nesne nikel içerdiğinden temasın kesilmesinin sağlanması zordur ancak tedaviniz için bunu hedeflemelisiniz. Ev ve iş yerinizde metal ürünleri dikkatlice belirleyin, bunların yerine güvenli olan ahşap, plastik, cam, kağıt veya kumaştan yapılmış ürünleri kullanın ancak bu ürünlerin metal aksesuarlarına dikkat ediniz.

Metalden yapılmış her nesnenin nikel içerdiğini varsayın ve dokunmaktan kaçının. Zorunlu durumlarda pamuklu veya pamuklu astar içeren lateks (kauçuk) ve PVC eldiven kullanınız. Bununla birlikte bir metal ürünün nikel içerip içermediğini gösterebilmek için DMG (dimetilglioksim) adlı kimyasal içeren test kiti kullanabilirsiniz. Bunun için doktorunuzdan bilgi ve yardım isteyiniz. Nikel içeren bir nesneyi (takılar vb.) boya, tırnak cilası, lake, vernik veya maskeleme bandı ile kaplarsanız derinizin metale direkt temas etmesini öneleyebilirsiniz. Ancak bu gibi kaplamalar, çizildiğinde ya da hasarlandığında faydasız kalacaktır, aralıklarla kontrol ediniz ve gerekirse tekrar kaplama uygulayınız. Zımba gibi metal aksesuar içeren giysilerinizin içine bir kat güvenli giysi (metal aksesuarsız pamuklu giysi, eldiven vb.) giymek direkt teması önlemek açısından faydalı olabilir ancak sıcak ortamda, terleme durumunda etkisiz kalabillir. Bozuk paraların serbest olarak ceplere konulması yerine cüzdanda bulundurulması gereklidir. Eğer nikel temasına bağlı olarak deride alerjik döküntü belirir ise deri hasarlanmış olur. Bu dönemde bu önlemlere azami ölçülerde uyulmalıdır.

Nikele karşı alerjik duyarlılığı olan kişiler takı kullanabilir mi?

Nikel duyarlılığı olan kişilerde eş zamanlı altın duyarlılığı olma olasılığı çok düşüktür. Bununla birlikte altın takı yapımı sırasında, daha sert ve kolay işlenebilir olması için altın bir miktar nikel ile karıştırılmaktadır. Dokuz ayar altında yüksek, 18 ayar altın düşük miktarda nikel bulunmaktadır. Buna karşın 24 ayar altın ve som gümüşün nikel içermediği kabul edildiğinden güvenle kullanılabilir. Altın kaplama, beyaz altın ve çelik ürünler ise kullanılmamalıdır.

Nikele karşı alerjik duyarlılığı olan kişiler özel bir beslenmediyet uygulamalı mı?

Bilimsel çalışmalar nikelsiz beslenmenin hastaların bir kısmında düzelme sağlandığını göstermiştir. Yeşil yapraklı sebzeler, kakao, sarımsak, soğan, mercimek, kayısı, çikolata, kuruyemişler ve kabuklu deniz ürünlerinde yüksek düzeyde nikel bulunur. Konserve veya teneke kutudaki içecek ve besinlerde de nikel bulunduğundan tüketilmeleri önerilmez. Ayrıca asidik yapıdaki besinler (turunçgiller, ışgın, elma vb.) paslanmaz çelik tencerede pişirimeleri sırasında tencerenin yapısındaki nikelin açığa çıkmasına ve besine karışmasına neden olabilmektedir. Teflon, aluminyum, emaye, cam tencerelerde ise bu durum gözlenmediğinden güvenle kullanılabilir. Dikkat edilmesi gereken bir nokta da sabah çeşme suyu içilmemesidir çünkü beklemiş borudaki suyun nikel içeriği yüksek olabilir.

Nikel sülfat: kobalt, krom, palladiyum ve disulfiram ile çapraz reaksiyon verir. Besinlerdeki nikel içeriğine göre beslenme önerileri tabloda özetlenmiştir.

Unutmayınız!

Deri döküntünüz düzelmiş olsa da nikele karşı alerjik duyarlılığınız halen sürmektedir. Nikel ile deri temasını engelleyen önlemler döküntüsüz dönemlerde de sürdürülmelidir.

Nikel Duyarlılığı ve Beslenme Önerileri

Nikel Hassasiyeti Olan Hastalarda Beslenme Önerileri

DÜŞÜK NİKEL İÇERİKLİ DİYET İÇİN ÖNERİLER

• Kakao, çikolata, soya, fındık gibi maddeleri az tüketmelidir.

• Teneke kutudaki içecekler ve gıdalar yüksek nikel içeriği nedeniyle kullanılmamalıdır.

• Hayvansal ürünlerden daha az nikel içerdiğinden, et ve yumurta emniyetlidir, tuna balığı, kabuklu deniz ürünlerinde nikel miktarı yüksektir.

• Sütte nikel içeriği düşüktür, süt ve süt ürünleri güvenle tüketilebilir.

• Patates emniyetli iken, soğan sarımsak önerilmemelidir.

• Asidik ürünler çelik tencerede pişirilmemelidir.

• Sabah çeşme suyu içilmemeli ve gıda amaçlı kullanılmamalıdır çünkü beklemiş borudaki suda nikel içeriği yüksek olabilir.

YENİLMESİ SAKINCALI OLMAYAN GIDALAR:

Yumurta, balık (tuna balığı hariç), et, kümes hayvanları, tereyağı, peynir, süt, yoğurt, kırmızı pancar, brokoli, Brüksel lahanası, beyaz lahana, karnabahar, kabak, Çin lahanası, havuç, salatalık, patlıcan, soğan (çok yenilmeyecek), maydanoz, karabiber, kırmızıbiber, patates, pirinç, makarna, muz, böğürtlen, şeftali, kuru üzüm, karbonatlı içecekler, çok koyu olmayan çay ve kahve, margarin, maya, taze meyveler (armut hariç), marmelat/reçel

YÜKSEK NİKEL İÇEREN VE KAÇINILMASI GEREKEN YİYECEKLER

Kakao, sarımsak, hazır çay, mercimek, kayısı, ıspanak, çikolata, soya, fındık, badem, konserve gıdalar, tuna balığı, istridye

ORTA DERECE NİKEL İÇEREN GIDALAR

Bira, kırmızı şarap, ay çekirdeği, ceviz, domates, kırmızı turp, fasulye, bezelye, marul, pırasa, kırmızı lahana, soya protein özü içeren gıdalar, yulaf unu, çavdar, susam, ayçekirdeği, hurma, incir, ananas, kuru erik, ahududu, kakaolu içecekler, fazla miktarda kabartma tozu, ceviz, keten tohumu, bezir yağı, yer fıstığı, nikel içeren vitaminler, yenilmesi sakıncalı olarak sayılan kuruyemişleri içeren hamur işleri, mantar, armut, mısır, domates, pasta mayası tozu

 

Dizayn